Subiektywnie o…

Dlaczego zmieniamy czas?

Zmiana czasu na letni czy też zimowy jest dla naszego pokolenia czymś, powiedzmy normalny. Przyzwyczailiśmy się do tego i robimy to automatycznie [1] a w zasadzie to robią to nasze elektroniczne urządzenia. A zastanawialiście się kiedykolwiek od kiedy i dla czego zmieniamy czas?

Od kiedy zmieniamy czas?

Na pomysł zmiany czasu wpadł już Benjamin Franklin, jeden z Ojców-założycieli Stanów Zjednoczonych. Zasugerował on bowiem ,że ludzie powinni wstawać i kłaść się spać wcześniej. Oczywiście w tamtym okresie pomysł wydał się lekko absurdalny i oczywiście nic z tego nie wyszło.
Kolejnym pomysłodawcą zmiany czasu był Brytyjczyk William Willett. Korzyści płynące ze zmiany czasu opisał w swojej broszurze [2], jednak mimo poparcia jemu również nie udało się sforsować takiego pomysłu.
Kolejnej próby do zmiany czasu na letni podjęli się Niemcy w czasie I Wojny Światowej a dokładniej 30 kwietnia 1916 czas przesunięto o godzinę do przodu, a 1 października 1916 o godzinę do tyłu. Następni w kolejności byli Brytyjczycy i Amerykanie, którzy 19 marca 1918 wyjaśnili podział na strefy czasowe w USA i wprowadzili, na czas trwania wojny, obowiązek stosowania czasu letniego co miało się wiązać z oszczędnościami paliwa służącego do produkcji prądu. Po małej przerwie w 1966 Kongres uchwalił Uniform Time Act wprowadzając tym samym po raz pierwszy stosowaną podczas pokoju możliwość korzystania z czasu letniego.
U nas natomiast czas letni wprowadzono po raz pierwszy między I a II wojną światową [3], następnie w czasie II Wojny Światowej, podczas okupacji hitlerowskiej, następnie w latach 1946 – 1949, 1957 – 1964 i nieprzerwanie od 1977 r. Do 1995 czas letni w Polsce był wprowadzany w ostatnią niedzielę września (a wprowadzany w ostatnią niedzielę marca tak jak mato miejsce dzisiaj).
Obecnie czas letni stosowany jest w prawie 70 krajach na świecie. Zmiany czasu w Europie nie przeprowadzają między innymi Islandia, Rosja oraz Białoruś.

Dlaczego zmieniamy czas?

Najprościej mówiąc, ktoś kiedyś stwierdził, popierając się wyliczeniami, że zmiana czasu spowoduje spadek zużycia energii elektrycznej bo przecież będzie można znaczenie efektywniej wykorzystać promienie słoneczne. Obecnie taka teoria nie ma już tylu zwolenników, gdyż jak się okazuje podczas przeprowadzonych badań zużycia energii elektrycznej w stanie Indiana w USA po wprowadzeniu czasu letniego rachunki mieszkańców za prąd wzrosły. Badania prowadzone w Kalifornii pokazuję, że zmiana czasu nie powoduje zmian w zapotrzebowaniu na energię elektryczną. Japończycy natomiast wyliczyli, że stosowanie czasu letniego zmniejsza emisję dwutlenku węgla o blisko 400 tys. ton i oraz pozwala zaoszczędzić prawie 930 mln litrów paliwa. Więc jak widać zmiana czasu nie przynosi aż takich oszczędności jak by się mogło wydawać.

No to przestawiamy zegarki

Okazuje się niestety, że zmiana czasu o jedną godzinę to nie jest taka prosta operacja. W świecie ogólnie panującej elektroniki przestawienie czasu może przynieść sporo problemów np:

  • w transporcie kolejowym przy odwoływaniu czasu letniego pociągi pasażerskie, które w chwili przestawiania zegarów są w trasie, muszą wydłużyć postój o co najwyżej godzinę na następnym przystanku. Podobne utrudnienia pojawiają się na lotniskach
  • część banków podczas zmiany czasu rezygnuje całkowicie w możliwości dostępu do swoich usług, więc np nie zapłacimy kartą w sklepie, nie skozystamy z bankomatu czy też nie zlecimy żadnej transakcji online.

I co teraz?

W prawdzie coraz częściej wydaje się, że założenia jakie stały za wprowadzeniem zmiany czasu nie do końca się sprawdziły. Część naukowców [4] uważa, że zmiana czasu nie przynosi wymiernych korzyści poza wydłużeniem dnia a część dalej pozostaje przy swoim stanowisku podpierając się wyliczeniami, że zmiana czasu jednak się opłaca. Każda z tych dwóch grup ma po części trochę racji bo jak widać powyżej czasami taka zmiana się opłaca. Nam pozostaje jedynie pamiętać o przestawieniu wskazówek zegara o godzinę do przodu lub godzinę do tyłu.
Pamiętajcie w tym roku zegarki przestawimy w nocy z soboty 28 marca na niedzielę 29 marca 2015 roku.

  1. 1. Choć gdyby nie fakt iż mówi się o tym w TV, internecie czy radiu to pewnie część z nas, w tym i ja zapomniał by przestawić zegarek
  2. 2. Wydana w 1907 roku publikacja „The Waste of Daylight”, w której zaproponował, aby w okresie letnim zegary były przestawiane o 80 minut, co jego zdaniem przyniosłoby oszczędności na oświetlaniu rzędu 2,5 mln funtów.
  3. 3. Miało to miejscy tylko raz w 1919 roku
  4. 4. Lub innych „mądrych tego świata”